Forfatter: UH

Uretfærdighed er at gøre noget med en andens ejendom uden at have fået lov af ejeren. Eftersom Allah er skaberen af alting, er alting Allahs ejendom. Derfor er det intellektuelt umuligt for Allah at gøre noget med en andens ejendom, uden at have fået lov af ejeren.

Herudover er uretfærdighed at undlade en pligt eller udføre et forbud. Allah har ingen forpligtelser og ingen forbud, for Allah har ingen skaber. Derfor er det intellektuelt umuligt for Allah at være uretfærdig.

1. Beretninger om Profeten Muhammads ﷺ eksistens er overleveret til os med mutawatir (masseoverleverede) beretninger. Ligeledes er hele al-Qur’an overleveret til os med masseoverleveret beretninger. (Læs mere om masseoverleveret (mutawatir) beretninger her)
2. I al-Qur’an er der en udfordring til alle om at forfatte et enkelt kapitel som al-Qur’ans kapitler.
3. Datidige og nutidige eksperter indenfor det arabiske sprog har ikke været i stand til at imødekomme al-Qur’ans udfordring, hvilket er et faktum stadfæstet med masseoverleveret beretninger.
4. Al-Qur’an er derfor en ophævelse af naturlovene
5. Allāh er skaberen af naturlovene og kun Allāh magter at ophæve naturlovene
6. Allāhs ophævelse af naturlovene er en kommunikation fra Ham om, at Hans skabning (Profeten Muhammad ﷺ) er sandfærdig i sin ﷺ erklæring af profetien og sin overlevering af information fra Allāh.

Hvordan ved vi, at hele menneskehedens manglende evne til at producere en tekst magen til et enkelt kapitel blandt Koranens kapitler, udgør en ophævelse af naturlovene?

Profeten Muhammad var en araber fra stammen al-Quraysh. Han voksede op i et område med adskillige andre arabere. Araberne fra Profeten Muhammads tid var eksperter i deres sprog og tildelte litteratur stor vigtighed. Til dags dato anvendes poesi fra Profeten Muhammads tid (og perioden inden) som evidens for arabiske ords betydninger og grammatiske korrekthed. Naturlovene dikterer derfor, at alle arabere (både muslimske og ikke-muslimske) i Profeten Muhammads samtid nødvendigvis måtte have evnen til at frembringe et kapitel magen til Koranens – enten ved at arbejde individuelt eller kollektivt. Denne nødvendighed, som naturlovene dikterer, blev gjort umulig, og adskillige tusinder af arabere var ikke i stand til at formulere et enkelt kapitel som Koranens kapitler. Bemærk: Det korteste kapitel i Koranen består af mindre end to linjer. Hvis araberne i Profeten Muhammads samtid var i stand til at formulere et kapitel magen til Koranens kapitler, så havde de da bestemt blot gjort det. Men det kunne de ikke. I stedet for at formulere knap to linjer magen til Koranens – og dermed modbevise Islam en gang for alle – valgte de at bruge mange ressourcer, gå i krig, kæmpe, ofre deres nærmeste og endda ofre deres egne liv for at bekæmpe Profeten Muhammads budskab. Dette vidner definitivt og absolut om deres manglende evne til at producere et kapitel magen til Koranens.

Hvordan ved vi, at Allāhs ophævelse af naturlovene er en kommunikation fra Ham om, at Hans skabning (Profeten Muhammad ﷺ) er sandfærdig i sin ﷺ erklæring af profetien og sin overlevering af information fra Allāh?

Dette ved vi gennem en analogi. Forestil dig følgende scenarie i et palads:

En konge sidder på sin trone med sine ministre, rådgivere, personlige vagter, tjenestefolk og alle hans undersåttere er tilstede hos ham. En fremmed træder ind blandt alle disse mennesker og siger: “Jeg er denne konges sendebud til jer. Kongen har sendt mig til jer og befalet mig til at overlevere et budskab. Hvem end der adlyder mig, vil kongen belønne. Hvem end der synder mig, vil kongen straffe. For at bevise, at jeg sandelig er kongens sendebud, vil kongen bekræfte min påstand ved at rejse sig op og sætte sig ned tre gange.”

Øjeblikkeligt efter dette rejser kongen sig op og sætter sig ned tre gange.

Spørgsmålet er nu: Efter at have bevidnet ovenstående er der så nogen usikkerhed omkring, hvorvidt denne fremmed er sendebud af kongen? Absolut ikke. Det vides med sikkerhed, at den fremmede er sendebud af kongen og kongens bekræftelse (ved at rejse sig og sætte sig tre gange) er ligeså definitivt og klart som hvis kongen havde sagt “Sandelig er denne fremmede mit sendebud, og han er sandfærdig omkring, hvad han overleverer om mig!”

At kongen rejste sig op og satte sig ned tre gange var et brud på hans faste praksis og mønster, og dette brud på den faste praksis og mønster skete efter anmodning fra den fremmede. På samme måde kan vi vide med sikkerhed, at Allāh definitivt indikerer Sin støtte og accept af et individ, når en person erklærer profetien og Allāh bryder naturlovene for denne person.

Forfattet af UH.

I henhold til sunni-muslimske lærdes opdeling, er beretninger af to typer:

1. Mutawatir (masseoverleveret)

2. Ahad

En mutawatir beretning berettes af en stor mængde mennesker, som har sanset (set, hørt, mm.) en hændelse. Denne store mængde mennesker beretter hændelsen videre til en anden stor mængde mennesker, som beretter videre til en anden stor mængde mennesker, osv. Det er ikke en betingelse, at beretterne følger en bestemt overbevisning eller religion. Det er en betingelse, at denne beretning på intet tidspunkt udelukkende berettes af en lille mængde, som nemt kan samles om at lyve, glemme, fejle eller lign. En sådan beretning betegnes mutawatir, og den medfører absolut (qat`) viden omkring noget. Såsom viden om, at Australien eksisterer. Det er ikke nødvendigt for os at tage til Australien eller studere dokumenter, der bekræfter Australiens eksistens førend vi kan konstatere eksistensen af Australien. Det er tilstrækkeligt for os, at en stor mængde mennesker har sanset Australien og dernæst berettet det videre til os eller berettet det videre til en anden stor mængde, som har berettet det videre til os. På samme måde har vi absolut viden om eksistensen af 1. og 2. verdenskrig og mange andre hændelser, der har fundet sted i verdenen.

Blandt oplyste mennesker vil man endda betragte en person som unormal og særdeles uintelligent, hvis denne siger “Jeg vil ikke tage stilling til, hvorvidt Australien eksisterer indtil jeg har været i Australien. Dokumenter, billeder og lign. er ikke tilstrækkelig dokumentation, fordi de kan forfalskes og redigeres. Jeg vil heller ikke stole på de adskillige mennesker, der har sanset Australien og overleveret det til andre” Årsagen til at man vil anse en sådan person som unormal og særdeles uintelligent er, at det er et faktum, at masseoverleverede beretninger medfører absolut viden.

Hvis ovenstående gør sig gældende for eksistensen af Australien, så gør netop samme princip sig også gældende for det faktum, at det er stadfæstet med masseoverleverede beretninger, at der til dags dato ikke er noget individ, der har frembragt et kapitel magen til Koranens kapitler.

En ahad beretning er enhver beretning, der ikke opfylder betingelser for tawatur (dvs. mutawatir beretninger). En sådan beretning medfører ikke absolut viden. Den medfører i stedet viden, der indeholder et aspekt af usikkerhed (dhann).

Forfattet af UH.

Et legeme er enhver eksistens, der udfylder et tomrum. Nogle legemer er store, andre er små, nogle er hårde, nogle er bløde, nogle er levende og andre er døde. Fælles for dem alle er, at de er legemer.

Legemer er enten i bevægelse eller stilstand. Bevægelse er et udtryk for, at et legeme bevæger sig fra et sted til et andet over en periode af tid. Stilstand er et udtryk for, at et legeme ikke bevæger sig fra et sted til et andet over en periode af tid. Følgelig er et legeme en eksistens der nødvendigvis må være beskrevet med egenskaber (bevægelse/stilstand), der har en begyndelse. Og en eksistens (i dette tilfælde et legeme) der nødvendigvis må være beskrevet med egenskaber der har en begyndelse (bevægelse/stilstand), må nødvendigvis selv have en begyndelse, for det er umuligt for en begyndelsesløs eksistens at være beskrevet med egenskaber, der har en begyndelse.

En begyndelsesløs eksistens må nødvendigvis være beskrevet med begyndelsesløse egenskaber og en eksistens med en begyndelse må nødvendigvis være beskrevet med egenskaber der har en begyndelse.

Argumentationen er derfor således:

1. Alt der eksisterer i tid, er beskrevet med forandring.

2. Alt der beskrives med forandring, har en begyndelse^[1].

3. Alt, der har en begyndelse, er skabt.

4. Alt, der er skabt, fortjener ikke tilbedelse.

5. Et legeme eksisterer i tid.

6. Et legeme har en begyndelse, og det er derfor skabt.

7. Fordi et legeme er skabt, fortjener det ikke tilbedelse.

---

^[1] Se denne artikel, punk 1, f)

Allāh er ikke et legeme – Et tekstuelt bevis

Allah har åbenbaret i adskillige vers i Koranen, at der ikke er nogen sammenligning mellem Skaberen og skabningerne. Blandt de vers er

Surah al-Ikhlas (112:4)

وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ

Og for Ham er der ingen lige

Surah al-Shura (42:11)

لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ

Han har absolut ingen lige

Surah al-Baqarah (2:22)

فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَندَادًا

Så tilskriv ikke Allah paralleller

Disse vers negerer enhver sammenligning mellem Skaberen og skabningerne. Det er derfor afgørende at se nærmere på skabningerne for at forstå, hvilke beskrivelser de nævnte vers negerer for Skaberen.

Skabningernes haqiqah og kayfiyyah

En iagttagelse af skabningerne vil føre til konklusionen, at skabningerne består af legemer og egenskaber. Egenskaberne eksisterer i legemerne.

Legemernes haqiqah (virkelighed) er, at de er bestanddele sammensat med andre bestanddele. Dette gør sig gældende for alle legemer; store, små, hårde, bløde, lyse, mørke, levende, døde, livløse, mfl.

Legemernes kayfiyyah (modalitet) er antallet af bestanddele de er sammensat af, måden bestanddelene er sammensat på og hvilke egenskaber legemet er beskrevet med.

Skaberens haqiqah

Skaberen er beskrevet med en haqiqah og denne haqiqah må nødvendigvis være anderledes end skabningernes haqiqah^[2]. Skaberens haqiqah er derfor ikke et legeme og Skaberen kan umuligt være beskrevet med en kayfiyyah, eftersom kayfiyyah er et begreb der anvendes om et legemes beskrivelse, og Allahs haqiqah er ikke et legeme, hvorfor den ikke beskrives med en kayfiyyah.

---

^[2] Ellers ville Skaberen ligne skabningerne og følgelig måtte de tidligere nævnte vers være forkerte og definitive intellektuelle beviser dikterer, at koranen samstemmer med virkeligheden.

Forfattet af UH.

Ahl al-Sunnah accepterer eksistensen af al-jawhar al-fard, som er den absolut mindste bestanddel, som Allah har skabt. Denne bestanddel er legemer opbygget af. Ahl al-Sunnah afviser, at legemer består af et uendelig antal bestanddele, og det er derfor umuligt, at et legeme kan opdeles uendeligt (dvs. at man tager halvdelen af et legeme, dernæst halvdelen af halvdelen, dernæst halvdelen af halvdelen, osv.)

Argumenterne for eksistensen af al-jawhar al-fard findes i beviser fra al-`aql (intellektet) og al-naql (tekstuelle beviser, dvs. al-Qur’an og al-hadith).

Beviset fra al-`aql

Der er mange intellektuelle beviser for al-jawhar al-fard. Blandt dem er følgende:

1. Hvis der antages, at et legeme består af et uendeligt antal bestanddele, da ville en persons hånd bestå af et uendeligt antal bestanddele, ligeledes ville en kuglepen bestå af et uendeligt antal bestanddele.
2. En person fører sin hånd over en kuglepen, fra højre mod venstre, således at personens hånd til at starte med ikke dækkede noget af kuglepennen, dernæst dækkede personens hånd hele kuglepennen, afslutningsvist var personens hånd ført over kuglepennen mod venstre, og nu dækker hånden ikke længere kuglepennen.
3. Hvis antagelsen i punkt 1 var korrekt, da ville de uendelige bestanddele hånden består af være ført over en anden mængde af uendelige bestanddele, som kuglepennen består af. Dette er umuligt, fordi uendelighed ophører ikke og uendelighed kan heller ikke passeres.
4. Det er derfor tydeligt, at et legeme ikke består af et uendeligt antal bestanddele. Ellers ville hånden ikke kunne være ført over kuglepennen.
5. Men hånden kunne føres over kuglepennen. Derfor er det korrekte i stedet, at antallet af bestanddele er begrænset.

Beviset fra al-Qur’an

Allah åbenbarede i al-Qur’an, i Surah al-Naba’ (78:29):

وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا

Betydning: Og alting har Allah samlet i en bog

Fra dette vers vides der, at alle skabninger – uden undtagelse – er opremset i denne bog. Herfra vides det, at legemer ikke består af et uendeligt antal bestanddele. I stedet kan det konkluderes, at antallet af bestanddele er begrænset, fordi ellers ville den omtalte bog i verset (78:29) have været uendelig stor, og det er umuligt.

Forfattet af UH.

Dette værk er forfattet af Al Imam Abu `Abdillah Muhammad Ibn `Abdillah Al Hasani (døde år 524 AH). Han er også kendt som Ibn Tumart. Taj Ud Din As Subki nævnte “Al `Aqida Al Murshida” i sin bog “Tabaqat Al Shafi`iyya Al Kubra”, og han sagde om “Al `Aqida Al Murshida”:

هذا ءاخر العقيدة وليس فيها ما ينكره سني

Betydning: “Dette er slutningen af “Al `Aqida” (Al Murshida) og i den er der ikke noget en sunni ville afvise.”

Al Imam Ibn Tumart skrev:

إعلم أرشدَنا الله وإيــّــــــاكَ أنه يجبُ على كــــــــلّ مكلَّف أن يعلمَ أن الله عزَّ وجــــــلَّ واحـــدٌ فـي مُلكِـــه، خلقَ العـــــالمَ بــأسرِهِ العلـويَّ والسفليَّ والعرشَ والكرسيَّ، والسَّمواتِ والأرضَ وما فيهما وما بينهمـا، جميــــــعُ الخلائـقِ مقهورونَ بقدرَتِــــــهِ، لا تتحركُ ذرةٌ إلا بـإذنِـــــهِ، ليسَ معهُ مُدبّـــــرٌ فـي الخَلقِ ولا شريـــــــكٌ فـي المُلكِ، حيٌّ قيومٌ لا تــــــــــأخذُهُ سِنةٌ ولا نـــومٌ، عـالـمُ الغيب والشهادةِ، لا يَــخفى عليـهِ شيءٌ فـي الأرضِ ولا فـي السماءِ، يــــعلــمُ مـــــا فـي البـرّ، والبحرِ وما تسقطُ من ورقــــــــةٍ إلا يعلمُهَــا، ولا حبـــــةٍ فـي ظلمـاتِ الأرضِ ولا رَطبٍ ولا يـــابسٍ إلا فـي كتـــــابٍ مبين. أحــــــــــــاط بكــــلّ شىءٍ علمًا وأحصى كـــــــــــلَّ شىءٍ عددًا، فعـالٌ لما يريدُ، قادرٌ على ما يشاءُ، لـه الملكُ ولــــــه الغِنَى، ولــــــه العزُّ والبقاءُ، ولـــهُ الحكمُ والقضاءُ، ولـهُ الأسماءُ الحسنى، لا دافعَ لمـا قضى، ولا مـــــــانعَ لمــا أعطى، يفعلُ فـي مِلكِهِ مـا يريدُ ، ويحكمُ فـي خلقِـــــه بما يشاءُ. لا يـرجو ثوابًـا ولا يـخـــــافُ عقابــًــا، ليس علــيــــه حقٌّ (يلزمُهُ) ولا عليـه حكمٌ، وكلُّ نِعمةٍ منـهُ فضلٌ وكـلُّ نِقمةٍ منه عدلٌ، لا يُسئلُ عـما يفعلُ وهم يُسألــونَ. موجـــودٌ قبـــل الخلقِ، ليس له قبلٌ ولا بعدٌ، ولا فــــــــوقٌ ولا تحــتٌ، ولا يَمينٌ ولا شمـالٌ، ولا أمامٌ ولا خلفٌ، ولا كـلٌّ، ولا بعضٌ، ولا يقالُ متى كـانَ ولا أينَ كـانَ ولا كيفَ، كان ولا مكان، كوَّنَ الأكـــــوانَ ودبَّـرالزمـــــانَ، لا يتقيَّدُ بالزمــــــانِ ولا يتخصَّصُ بالمكــــان، ولا يشغلُهُ شـــــأنٌ عن شــــــأن، ولا يــلحقُهُ وهمٌ، ولا يكتَنِفُهُ عقلٌ، ولا يتخصَّصُ بـــــالذهنِ، ولا يــتمثلُ فـي النفسِ، ولا يتصورُ فـي الوهمِ، ولا يتكيَّـــفُ فـي العقلِ ، لا تـــَلحقُهُ الأوهـــامُ والأفكـــــــــــارُ، لَيْسَ كَمِثلِهِ شَىءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ

Al Imam Abu Hafs Najm Ud Din Al Nasafi (døde 537 AH) skrev i sin bog “Al `Aqida Al Nasafiyya”:

قال الإمام أبو حفص نجم الدين النسفي:

قالَ أهلُ الحقّ: حقائقُ الأشياءِ ثابتةٌ، والعلمُ بها مُتَحققٌ خلافًا للسوفسطائية. وأسبابُ العلمِ للخلقِ ثلاثةٌ: الحواسُّ السليمةُ، والخبرُ الصادقُ، والعقلُ. فالحواسُّ خمسٌ: السمعُ، والبصرُ، والشمُّ، والذوقُ، واللمسُ. وبكل حاسةٍ منها يُوقف على ما وُضِعَت هي له: كالسمعِ، والذوقِ، والشمِّ. والخبرُ الصادقُ على نوعين: (أحدهُما) الخبرُ المتواترُ، وهو الخبرُ الثابتُ على ألسنةِ قومٍ لا يُتصورُ تواطؤهُم على الكَذِبِ، وهو مُوجِبٌ للعلمِ الضروريّ، كالعلمِ بالملوكِ الخاليةِ في الأزمنةِ الماضيةِ والبُلدانِ النائيةِ، (والثاني) خبرُ الرسولِ المؤيَّدِ بالمعجزةِ، وهو يُوجبُ العلمَ الاستدلاليَّ، والعلمُ الثابتُ بهِ يُضاهي العلمَ الثابتَ بالضرورةِ في التيقنِ والثباتِ. وأما العقلُ: فهو سببٌ للعلمِ أيضًا، وما ثبتَ منه بالبديهةِ فهو ضروريٌّ كالعلمِ بأنَّ كلَّ الشىءِ أعظمُ من جزئِهِ، وما ثبتَ منهُ بالاستدلالِ فهو اكتسابيٌّ.

والإلهامُ ليسَ من أسبابِ المعرفةِ بصحةِ الشىءِ عندَ أهلِ الحقِّ، والعالمُ بجميعِ أجزائِهِ مُحدَثٌ، إذ هو أعيانٌ وأعراضٌ. فالأعيانُ ما له قيامٌ بذاتِهِ، وهو إما مركبٌ وهو الجسمُ، أو غيرُ مركبٍ كالجوهرِ وهو الجزءُ الذي لا يتجزأ. والعَرَضُ ما لا يقومُ بذاتِهِ ويَحدُثُ في الأجسامِ والجواهرِ كالألوانِ، والأكوانِ، والطُّعُومِ، والروائحِ. والمحدِثُ للعالم هو الله تعالى الواحدُ القديمُ الحيُّ القادرُ العليمُ السميعُ البصيرُ الشائي المريدُ ليس بِعَرَضٍ، ولا جسمٍ، ولا جوهرٍ، ولا مُصوَّرٍ، ولا محدودٍ، ولا معدودٍ، ولا متبعِّضٍ، ولا متجزّ، ولا مُتَركّبٍ، ولا متناهٍ، ولا يُوصف بالماهيةِ، ولا بالكيفيةِ، ولا يتمكَّنُ في مكانٍ، ولا يجري عليهِ زمانٌ، ولا يُشبههُ شىءٌ، ولا يَخرُجُ عن علمِهِ وقدرتِهِ شىءٌ.

وله صفاتٌ أزليةٌ قائمةٌ بذاتِهِ وهي لا هُو ولا غيرُهُ، وهي العلمُ، والقدرةُ، والحياةُ، والقوةُ، والسمعُ، والبصرُ، والإرادةُ، والمشيئةُ، والفعلُ، والتخليقُ، والترزيقُ، والكلامُ، وهو متكلمٌ بكلامٍ هو صفةٌ لهُ أزليةٌ ليس من جنسِ الحروفِ والأصواتِ وهو صفةٌ منافيةٌ للسكوتِ والآفةِ، والله تعالى متكلمٌ بها ءامرٌ ناهٍ مخبِرٌ، والقرءانُ كلامُ الله تعالى غيرُ مخلوقٍ، وهو مكتوبٌ في مصاحِفِنا، محفوظٌ في قلوبِنا، مقروءٌ بألسنتِنا، مسموعٌ بآذانِنا، غيرُ حالّ فيها،

والتكوينُ صفةٌ لله تعالى أزليةٌ، وهو تكوينُهُ للعالمِ ولكل جُزءٍ من أجزائِهِ لوقتِ وجودِهِ، وهو غيرُ المكوَّنِ عندَنا، والإرادةُ صفةٌ لله تعالى أزليةٌ قائمةٌ بذاتِهِ تعالى.

ورؤيةُ الله تعالى جَائزَةٌ في العقلِ واجبةٌ بالنقلِ، وقد وردَ الدليلُ السَّمعيُّ بإيجاب رؤيةِ المؤمنينَ لله تعالى في دارِ الآخرةِ، فيُرى لا في مكانٍ، ولا على جهةٍ من مُقابلةٍ أو اتصالِ شُعاعٍ أو ثبوتِ مسافةٍ بين الرائي وبينَ الله تعالى، والله تعالى خالقٌ لأفعالِ العبادِ مِن الكفرِ والإيمانِ، والطاعةِ والعصيانِ وهي كُلُّها بإرادتِهِ، ومشيئتِهِ، وحُكمِهِ، وقضيتِهِ، وتقديرِهِ، وللعبادِ أفعالٌ اختياريةٌ يُثابونَ بها ويُعاقبونَ عليها، والحسنُ منها برضاءِ الله تعالى، والقبيحُ منها ليسَ برضائِهِ تعالى، والاستطاعةُ مع الفعلِ وهي حقيقةُ القدرةِ التي يكونُ بها الفِعلُ، ويقعُ هذا الاسمُ على سلامةِ الأسبابِ والآلاتِ والجوارحِ، وصِحةُ التكليفِ تَعتمِدُ هذه الاستطاعَة، ولا يُكلفُ العبدُ بما ليس في وُسعِهِ.

وما يُوجَدُ من الألمِ في المضروبِ عَقيبَ ضربِ إنسانٍ، والانكسارِ في الزجاجِ عقيبَ كَسرِ إنسانٍ وما أشبههُ، كلُّ ذلك مخلوقٌ لله تعالى لا صُنعَ للعبدِ في تخليقِهِ. والمقتولُ ميتٌ بأجلِهِ، والموتُ قائمٌ بالميتِ مخلوقٌ لله تعالى، لا صُنعَ للعبدِ فيه تخليقًا ولا اكتسابًا، والأجلُ واحدٌ، والحرامُ رزقٌ، وكلٌّ يستوفي رِزقَ نفسِهِ حلالاً كانَ أو حرامًا، ولا يُتصورُ أن لا يأكلَ إنسانٌ رزقَهُ أو يأكلَ غيرُهُ رزقَهُ، والله تعالى يُضِلُّ من يشاءُ، ويهدي من يشاءُ، وما هُو الأصلحُ للعبدِ فليسَ ذلك بواجبٍ على الله تعالى، وعذابُ القبرِ للكافرينَ ولبعضِ عُصاةِ المؤمنينَ، وتنعيمُ أهلِ الطاعةِ في القبرِ، وسؤالُ منكرٍ ونكيرٍ ثابتٌ بالدلائلِ السَّمعيةِ، والبعثُ حقٌّ، والوَزنُ حقٌّ، والكتابُ حقٌّ، والسؤالُ حقٌّ، والحوضُ حقٌّ، والصِّرَاطُ حقٌّ، والجنةُ حقٌّ، والنارُ حقٌّ وهما مخلوقتانِ الآن، موجودتَانِ باقيتانِ لا تَفنيانِ ولا يَفنَى أهلُهُما.

والكبيرةُ لا تُخرِجُ العبدَ المؤمنَ من الإيمانِ ولا تُدخِلُهُ في الكُفرِ، والله تعالى لا يَغفِرُ أنْ يُشرَكَ بهِ ويغفِرُ ما دونَ ذلكَ لمن يشاءُ مِنَ الصغائِرِ والكبائِرِ، ويجوزُ العِقابُ على الصغيرةِ والعفوُ عن الكبيرةِ إذا لم يَكن عنِ استحلالٍ، والاستحلالُ كُفرٌ.

والشفاعَةُ ثابتةٌ للرسلِ والأخيارِ في حقّ أهلِ الكبائرِ بالمستفيضِ من الأخبارِ، وأهلُ الكبائرِ مِن المؤمنينَ لا يُخلَّدونَ في النَّارِ وإن ماتوا من غيرِ توبةٍ. والإيمانُ في الشَّرعِ: هُوَ التصديقُ بما جاءَ النبيُّ عليهِ الصلاةُ والسلامُ بهِ مِن عندِ الله تعالى، والإقرارُ بهِ، وأمَّا الأعمالُ فهي تَتَزايَدُ في نفسِهَا، والإيمانُ لا يزيدُ ولا ينقُصُ، والإيمانُ والإسلامُ واحِدٌ، فإذا وُجِدَ مِن العبدِ التصديقُ والإقرارُ صحَّ له أنْ يقولَ: أنا مؤمنٌ حَقًّا، ولا ينبغي أنْ يقولَ: أنا مؤمنٌ إنْ شَاءَ الله، والسَّعيدُ قد يَشقَى، والشّقِيُّ قد يَسعَدُ، والتغيُّرُ يكونُ على السعادَةِ والشقَاوَةِ دونَ الإسعَادِ والإشقَاءِ، وهُما من صفاتِ الله تعالى، ولا تَغيرٌ على الله تعالى ولا على صِفَاتِهِ.

وفي إرسالِ الرُّسُلِ حِكمَةٌ، وقد أرسلَ الله تعالى رُسُلاً مِنَ البشرِ إلى البشرِ مبشرينَ ومُنذرينَ ومُبيّنينَ للناسِ ما يَحتاجونَ إليهِ من أُمورِ الدُّنيا والدينِ، وأيَّدَهم بالمعجزاتِ الناقِضَاتِ للعادَاتِ. وأولُ الأنبياءِ ءادمُ عليه السلامُ وءاخرهم محمدٌ صلى الله عليه وسلم.

وقَد رُوي بَيانُ عددِهِم في بعضِ الأحاديثِ، والأولى أنْ لا يقتَصَرَ على عددٍ في التسميةِ، فقد قالَ الله تعالى:{مِنْهُم مَّن قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ}، ولا يُؤمَنُ في ذكرِ العددِ أن يُدخَلَ فيهم مَنْ ليسَ منهم، أو يُخرَجَ منهم من هُوَ فيهم، وكُلُّهُم كانوا مُخبرينَ مُبلّغينَ عن الله تعالى صَادقينَ نَاصِحينَ، وأفضلُ الأنبياءِ محمدٌ عليهِ الصلاةُ والسلامُ، والملائكةُ عِبادُ الله تعالى العاملونَ بأمرِهِ، ولا يُوصَفُونَ بِذُكُورَةٍ ولا أُنُوثَةٍ.

ولله تعالى كُتبٌ أنزَلَها على أنبيائِهِ، وبيّنَ فيها أمرَهُ ونهيَهُ، ووعدَهُ ووعيدَهُ، والمعراجُ لرسولِ الله صلى الله عليه وسلم في اليقظَةِ بشخصِهِ إلى السماءِ، ثم إلى ما شاءَ الله تعالى مِن العُلى حَقٌّ.

وكراماتُ الأولياءِ حَقٌّ، فَيُظهِرُ الكرامةَ على طريقِ نقضِ العادَةِ للولي من قطعِ المسافَةِ البعيدةِ في المُدةِ القليلةِ، وظهورِ الطعامِ والشرابِ واللباسِ عند الحاجَةِ، والمشيِ على الماءِ، والطيرانِ في الهواءِ، وكلامِ الجَمَادِ والعجماءِ، وغيرِ ذلك من الأشياءِ، ويكونُ ذلكَ معجزةً للرسولِ الذي ظَهرتْ هذه الكَرامَةُ لواحدٍ من أمّتِهِ، لأنه يَظهَرُ بها أنه وليٌّ ولنْ يكونَ وليًّا إلا أنْ يكونَ مُحقًّا في دِيَانَتِهِ، وديانتُهُ الإقرارُ برسالةِ رسولِهِ.

وأفضلُ البشرِ بعدَ نبينا أبو بكرٍ الصديقُ رضي الله عنهُ، ثم عمرُ الفاروقُ، ثم عثمانُ ذو النورينِ، ثم عليٌّ المُرتضى. والخلافَةُ ثابتَةٌ على هذا الترتيبِ أيضًا. والخلافةُ ثلاثونَ سنةً، ثم بعدَها مُلكٌ وإمارةٌ.

والمسلمونَ لا بدَّ لهم من إمامٍ ليقومَ بتنفيذِ أحكامِهِم، وإقامَةِ حُدودِهِم، وسَدّ ثُغورِهِم، وتجهيزِ جيوشِهِم، وأخذِ صدقاتِهِم، وقهرِ المُتَغَلبَةِ والمُتلَصّصَةِ، وقطاعِ الطريقِ، وإقامَةِ الجُمَعِ والأعيادِ، وقطعِ المنازعاتِ الواقعةِ بينَ العبادِ، وقبولِ الشهاداتِ القائمةِ على الحقوقِ، وتزويجِ الصِّغَارِ والصَّغَائِرِ الذينَ لا أولياءَ لهم، وقِسمةِ الغنائمِ ونحوِ ذلك.

ثم ينبغي أن يكونَ الإمامُ ظاهرًا لا مُختفيًا ولا مُنتظرًا، ويكونَ من قريشٍ، ولا يجوزُ من غيرِهم، ولا يَختَصُّ ببني هاشمٍ وأولادِ عليٍّ رضي الله عنه، ولا يُشتَرَطُ في الإمامِ أن يكونَ معصومًا، ولا أن يكونَ أفضل من أهلِ زمانِهِ، ويُشتَرَطُ أن يكونَ من أهلِ الولايةِ المطلقةِ الكاملةِ، سائِسًا قادرًا على تنفيذِ الأحكامِ، وحفظِ حدودِ دارِ الإسلام، واستخلاصِ حَقّ المظلومِ من الظالمِ، ولا يَنعزِلُ الإمامُ بالفسقِ والجَوْرِ. وتجوزُ الصَلاةُ خَلفَ كُلّ بَرٍّ وفاجرٍ، ويُصلّى على كلّ بَرٍّ وفاجرٍ، ويُكفُّ عن ذكرِ الصحابَةِ إلا بخيرٍ.

وَنَشهَدُ بالجنةِ للعشَرَةِ الذينَ بَشَّرَهُمُ النبيُّ صلى الله عليه وسلم بالجنةِ، ونرى المَسحَ على الخُفينِ في الحَضَرِ والسَّفَرِ، ولا نُحَرّمُ نبيذَ التمرِ. ولا يَبلغُ وليٌّ دَرَجَةَ الأنبياءِ أصلاً، ولا يَصِلُ العبدُ إلى حيثُ يَسقُطُ عنهُ الأمرُ والنهيُ. والنصوصُ تُحمَلُ على ظَواهِرِهَا، والعدولُ عنها إلى معانٍ يَدّعيها أهلُ الباطنِ إلحادٌ، ورَدُّ النصوصِ كُفرٌ، واستحلالُ المعصيةِ والاستهانةُ بها كُفرٌ، والاستهزاءُ على الشريعةِ كُفرٌ، واليأسُ مِن رحمةِ الله تعالى كُفرٌ، والأمنُ من عَذَابِ الله تعالى كُفرٌ، وتصديقُ الكاهِنِ بما يُخبرُه ُ عن الغَيبِ كُفرٌ. والمَعدُومُ ليس بشىءٍ.

وفي دُعاءِ الأحياءِ للأمواتِ وصَدَقَتِهِم عنهم نفعٌ لهم، والله تعالى يُجيبُ الدعواتِ، ويَقضي الحَاجَاتِ. وما أخبَرَ به النبيُّ صلى الله عليه وسلم من أشراطِ الساعةِ مِن خروجِ الدّجالِ، ودَابةِ الأرضِ، ويأجوجَ ومأجوجَ، ونزولِ عيسى عليهِ السلامُ مِنَ السماءِ، وطلوعِ الشمسِ من مَغرِبِها فهو حقٌّ. والمجتهدُ قد يُخطئ وقد يُصيبُ، ورُسلُ البَشَرِ أفضلُ من رُسُلِ الملائكةِ، وَرُسُلُ الملائكةِ أفضلُ من عَامّةِ البَشَرِ، وَعَامّةُ البَشَرِ أفضلُ من عَامّةِ المَلائِكَةِ، والله أعلمُ.